AI is voor ons al als een goede juridische assistent. Maar wel heel star.
INTERVIEW FRANK KUIPER
AI in de rechtspraak, is dat een goed idee, denk je?
‘Afgelopen week sprak ik nog verschillende rechters. Zij mogen beroepsmatig geen AI gebruiken. Dat is verboden, punt. Zo strikt zijn we bij ons op kantoor niet. Wij vermoeden dat er best veel werk is dat in principe geautomatiseerd kan worden, en dus zijn we al een tijdje terug begonnen met experimenteren.’
‘Met ChatGPT bijvoorbeeld. Daarbij viel op dat alles wat ChatGPT zegt, heel logisch lijkt. Maar ook dat het taalmodel je naar de mond praat. Als we aan ChatGPT vragen of een bepaalde zaak kansrijk is en waarom, komt bijna altijd het antwoord: ja hoor, dit ga je winnen, en wel hierom. Bij de hierom staan dan ook geregeld verwijzingen naar uitspraken die niet bestaan. Dat is natuurlijk funest.
Dat klinkt niet alsof het een goed idee is toch?
‘Nee. Maar de ontwikkelingen gaan snel. Zo hebben we inmiddels ook twee tools die speciaal voor de advocatuur ontwikkeld zijn. Daarin voeren we casussen in, uiteraard helemaal geanonimiseerd, waarna de tool veel relevante jurisprudentie boven water haalt. Dat doen die tools goed. En daar zijn we blij mee, want dat kan een flinke klus zijn. Deze tools zijn voor ons een soort goede, maar starre juridisch assistenten. We besteden het taaie handwerk zo dus deels uit aan AI. Daar wordt ons werk leuker van, en voor onze klanten wordt dat werk goedkoper.’
Kijk, dat klinkt een stuk positiever! Zijn er nog wel mensen nodig dan?
‘Ja, gelukkig wel …. Want er zijn ook zéker kanttekeningen te plaatsen. In de eerste plaats meteen bij het starre van die tools. Er is nul creativiteit bij, terwijl die creativiteit juist is waarom mensen een advocaat nodig hebben. Want het recht líjkt wel heel strikt, maar is niet iets dat helemaal vaststaat. Er is altijd ruimte voor interpretatie. Anders hadden zaken die niet helemaal kansloos zijn, immers een slagingskans van 100%. En was hoger beroep nooit nodig.’
‘En een andere moeilijkheid is dat rechtbanken niet al hun uitspraken publiceren. Meestal publiceren ze alleen de afwijkende casuïstiek. En alle AI’s die wij kennen, baseren zich vooral op wat publiek is. Dan ga je dus uit van de afwijkingen, en negeer je de gemiddeldes. Wij mensen doen dat niet – wij spreken collega’s, hebben zelf veel ervaring, zien veel in betaalde literatuur en juridische en handboeken. De kern van een zaak is dus nog steeds mensenwerk.’
Jullie klanten doen ook ongetwijfeld ook al dingen met AI. Merk je dat?
‘Zeker. En ook daar pakt het de ene keer beter uit dan de andere. Mensen gebruiken het voor van alles, van het schrijven van offertes en aanbestedingsteksten, tot het zelf bedenken van juridische oplossingen. En we zien dat andere partijen vaak óók veel met AI doen. Gemeentes bijvoorbeeld, gebruiken soms het voor het beoordelen van inschrijvingen bij aanbestedingen, en zelfs voor het schrijven van afwijzingsteksten. Wij hebben daar tot nu toe vooral meer werk van, omdat veel AI-teksten heel algemeen zijn. Zeg maar gerust: vaag. Daar zit voor ons als advocaten veel ruimte.’