Hoe volhouden soms loont - ook als een zaak juridisch kansloos lijkt
Wie in conflict komt met de overheid, krijgt vanzelf te maken met het bestuursrecht. En dat bestuursrecht is behoorlijk strikt en formeel, maar toch loont het vaak om vol te houden. Ook als een kwestie eigenlijk kansloos lijkt. Dat leerde ik van een zaak over wonen in een bedrijfspand.
Het bestuursrecht regelt de relatie tussen burgers en overheden. Het is een vrij formeel rechtsgebied, dat dwingend voorschrijft hoe een overheid moet handelen. Mensen die wel eens een conflict met een gemeente hebben gehad, kunnen daar vaak over meepraten. Zo ook mijn cliënten, die zich geconfronteerd zagen met een dwangsom van tienduizenden euro’s als ze niet uit hun huis zouden vertrekken.
Bedrijfspand zonder bedrijf
Wat was het geval? Cliënten hadden een woning gekocht, waar geen woonbestemming op rustte. Het was officieel een bedrijfspand, en cliënten hadden geen bedrijf. De verkoopmakelaar en de verkoper vertelden aan cliënten dat dit geen probleem was, zo had de verkoper zelf ook geen bedrijf.
En dat klopte ook, eventjes. Maar al snel greep de gemeente wél in. Dit vanwege een handhavingsverzoek van de achterbuurman, die wel een bedrijf runde in zijn pand. En zo’n verzoek mág de gemeente niet weigeren.
Plicht tot handhaving
Het bestuursrecht schrijft voor dat een gemeente in zo’n geval een beginselplicht tot handhaving heeft. Dus al had de gemeente jarenlang niet ingegrepen en gedoogd, nu moest ze wel. De rechter ging hier helaas in mee. En er werd op verzoek van de gemeente een fikse dwangsom opgelegd. Buitengewoon vervelend voor cliënten, zij moesten hun geliefde woning verlaten. Dit was het einde van de juridische mogelijkheden.
Mijn directe betrokkenheid bij de zaak stopte daar dan ook. Ze wilden de beroepsprocedure niet voortzetten. Maar mijn cliënten zetten hun strijd voort. Zo zochten zij persoonlijk contact met de gemeente en mobiliseerden ze de buren en ándere bewoners van gedoogde panden. Die zagen de bui ook hangen natuurlijk, en de gemeente voelde zich daar ook niet goed bij. Zij had immers zelf al die jaren niet gehandhaafd, terwijl zij wel van de situatie af wisten. Uiteindelijk is de gemeente dan ook overstag gegaan, en hebben diverse bewoners alsnog een omgevingsvergunning gekregen. En konden mijn cliënten weer in hun eigen huis wonen. De gemeente brak daarmee geen regels, ze veranderde de regels.
In dit geval loont volhouden dus, ondanks de dwingende regels uit het bestuursrecht. De les: ook in strikte rechtsgebieden weet je soms niet hoe een koe uiteindelijk tóch een haas vangt.